پيام مشاور
شماره ( 3 )
روشهاي مطالعه و يادگيري
( دفتر مشاوره و خدمات روان شناختي )
معاونت دانشجويي دانشگاه آزاد اسلامي بهشهر
ارديبهشت 87
اغلب دانش آموزان, دانشجويان و علاقمندان آموزشي از مربيان و استادان خود بارها پرسش مي كنند كه چگونه مطالعه كنيم تا مطلب را بهتر در ذهن سازماندهي كنيم؟ صبح زود مطالعه كنيم يا شب هنگام؟ با صداي بلند مطالعه كنيم يا به آهستگي مطالب را مرور كنيم؟ پيشكسوتان فرهنگي نيز با توجه به تجربيات و روش هاي علمي شيوه هايي را توصيه مي كنند.
مطلب زير از گتاب زمينه روانشناختي "هيلگارد" تهيه شده كه مي تواند پاسخگوي برخي از پرسش هاي مربوط به شيوه هاي مطالعاتي باشد .با هم اين مطلب را مرور مي كنيم :
اساس امر مطالعه و خواندن بدون فراموشي يادگيري و حافظه است .در اينجا با تكنيك PQRST"" (كه مخفف آن در زبان لاتين "Preview" مرور اجمالي "Question" سوال " Read" خواندن Selfrecitation"" تلقين و تكرار "Test" آزمون است) آشنا مي شويد .
مرحله P(مرور اجمالي ):
در اولين گام مطالعه, مروري اجمالي بر كل مطالب مورد مطالعه كنيد تا از موضوعهاي اصلي آن تصوري پيدا كنيد. اين كار را مي توان با خواندن رئوس مطالب و سپس گفتارهاي اصلي و تصاوير و عكس هاي آن انجام داد.
مهمترين جنبه مرحله مرور اجمالي اين است كه مي توان خلاصه مطالب را در پايان هر فصل به دقت خواند و در مورد هر يك از نكاتي كه دراين خلاصه آمده است تامل كرد. خواه ناخواه به ذهنتان خطور مي كند كه بايد پس از خواندن مطالب جواب را پيدا كرده باشيد و دستاورد اين مرحله به دست آوردن ديد كلي نسبت به عناوين فصل ها و نحوه سازماندهي آنهاست .
مرحله Q (پرسش كردن ) :
عناوين اصلي مطالب را به يك يا چند پرسش تبديل كنيد :
پرسش هايي كه با خواندن آن گفتارها به پاسخ آنها دست مي يابيد از خود بپرسيد : مطالب عمده اي كه مولف مي خواهد در اين گفتار بيان كند چيست؟
مرحله R( خواندن ):
در اين مرحله گفتار مورد نظر را با دقت به معناي آن بخوانيد و بكوشيد جواب پرسش هايي را كه در مرحله Q مطرح كرده بوديد بيابيد لذا بايد در مورد آنچه كه در دست مطالعه داريد تامل كنيد وآن را به مطالب ديگري كه مي دانيد ارتباط دهيد . پس مي توان واژه ها يا عبارات كليدي را در متن علامت زد. اصولا مي بايست 10الي15درصد متن را علامت زد زيرا در اين مرحله هدف اين است كه واژه ها يا مطالب اصلي متن مشخص شود تا بعد بتوانيد آنها را مرور كنيد . تا وقتي تمام گفتار و مطالب كليدي آن را نخوانده ايد ياداشت بر نداريد اين كار كمك مي كند اهميت نسبي هر نكته را دريابيد.
مرحله ) Sتلقين و تكرار ):
پس از به پايان رساندن مطالعه مطالب بكوشيد تا نكات عمده آن به ياد آوريد و اطلاعاتي را كه در آن مطرح شده است از حفظ بيان كنيد درس پس دادن به خود روش بسيار موثري براي تثبيت مطالب در حافظه است . مطالب را به زبان خودتان بيان كنيد و اطلاعات مطرح شده را از حفظ بگوييد . در نبود افراد بهتر است با صداي بلند اين كار را انجام دهيد اما اگر افراد ديگري هم حضور دارند مي توانيد اين كار را در ذهنتان انجام دهيد . مطلب را با متن مقابله كنيد تا مطمئن شويد كه آنها درست و كامل به ياد آوردهايد .با تكرار يا از بركردن مطالب متوجه مي شويد كه چه چيز هايي را به خاطر نسپرده ايد. اينكار به شما كمك مي كند تا اطلاعات را در ذهن خود سازماندهي كنيد . پس از آنكه گفتار اولي به پايان رسيد مي توانيد به گفتار بعدي بپردازيد وباز هم مراحل S.R.Qرا در مورد آن به كار بنديد . همين روش را تا پايان گگفتارهاي يك فصل اعمال كنيد.
مرحله T(آزمون):
پس از پايان مطالعه يك فصل بايد از خودتان امتحان بگيريد و كل مطالب فصل را مرور كنيد . بنابراين ياداشت هاي خود را دوره كنيد و ببينيد كه آيا نكات اصلي را به ياد مي آوريد يا نه؟بكوشيد تا دريابيد كه مطالب مختلف فصلها چه ارتباطي با هم دارند ؟در مرحله ,Tممكن است براي يافتن مطالب و نكات كليدي به كل فصل فصل ها را بخوانيد,همچينين به هر مدخلي جزييات بيشتري بيفزاييد.مرحله T را نبايد به شب امتحان موكول كرد,بهترين زمان براي اولين مرور هر فصل, بلافاصله پس از خواندن آن است.
پژوهشهاي انجام شده نشان مي دهد كه روش (PQRST) بسيار مفيد بوده است ,به گونه اي كه بر روانخواني ساده مطالب فصل ,از ابتدا تا انتها ارجحيت دارد.
مرحله تلقين و تكرار در اين روش بسيار مهم است. به جاي چند بار خواندن مطالب بخش عمده زمان مطالعه را براي حفظ كردن فعالانه مطالب صرف كنيد.
حتي اگر نخواهيد از تمام مراحل روش (PQRST) پيروي كنيد خوب است به اهميت تلقين و تكرار و خواندن خلاصه مطلب فصل براي ورود به مطلب توجه خاصي مبذول كنيد.
تهيه و تنظيم :
سيده سميه موسوي
كارشناس ارشد دفتر مشاوره دانشگاه آزاد اسلامي واحد بهشهر
ضمناً خدمات مشاوره رايگان مي باشد